پیشگیری از سرماخوردگی؛ ۵ راه علمی و نقش مکملها
پیشگیری از سرماخوردگی با چند عادت ساده و علمی ممکن است، اما هیچ روش یا مکملی خطر را به صفر نمیرساند. سرماخوردگی را بیش از ۲۰۰ نوع ویروس ایجاد میکنند و شایعترین آنها راینوویروس است. به همین دلیل واکسن اختصاصی برای آن وجود ندارد. بزرگسالان بهطور میانگین سالی ۲ تا ۳ بار سرما میخورند و کودکان کمسن بیشتر. در این مقاله میخوانید کدام کارها شواهد بهتری دارند، کدام باورها قطعی نیستند و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد.
سرماخوردگی چگونه منتقل میشود؟
ویروسهای سرماخوردگی از راه قطرات تنفسی (سرفه و عطسه) و دستهای آلوده منتقل میشوند. وقتی دست آلوده به چشم، بینی یا دهان برسد، ویروس وارد بدن میشود. در پاییز و زمستان مردم زمان بیشتری در فضاهای بسته و کمتهویه میمانند و همین انتقال را آسانتر میکند.
مؤثرترین راههای پیشگیری از سرماخوردگی ( راههای پیشگیری از سرماخوردگی )
۱. شستن مرتب دستها
شستن دستها با آب و صابون به مدت حدود ۲۰ ثانیه، از بهترین و بیشترینبررسیشدهترین راههای پیشگیری است. پیش از غذا، بعد از بیرون آمدن از مکانهای شلوغ و بعد از سرفه و عطسه دستهایتان را بشویید. اگر آب و صابون در دسترس نیست، ضدعفونیکننده دست با حداقل ۶۰٪ الکل جایگزین مناسبی است.¹
۲. دست نزدن به صورت
تا جای ممکن با دستهای شستهنشده به چشم، بینی و دهان دست نزنید.
۳. فاصله از افراد بیمار و رعایت آداب سرفه
در صورت امکان از تماس نزدیک با فرد سرماخورده دوری کنید. اگر خودتان علائم دارید، هنگام سرفه و عطسه دهان و بینی را با آرنج یا دستمال بپوشانید و دستمال را دور بیندازید. استفاده از لیوان و ظرف شخصی هم از انتقال تصادفی ویروس جلوگیری میکند. در وسایل نقلیه عمومی شلوغ میتوانید از ماسک استفاده کنید.
۴. تهویه هوا
هوای بسته و بدون جریان در مکانهای پرجمعیت، انتقال ویروس را آسانتر میکند. چند دقیقه باز کردن پنجره در طول روز کمک میکند.
۵. خواب کافی و مدیریت استرس
کمخوابی و استرس مداوم میتوانند توان بدن در مقابله با عفونتها را کاهش دهند. خواب منظم، تغذیه متنوع، مصرف کافی مایعات و فعالیت بدنی منظم را جدی بگیرید. شواهد درباره ورزش برای پیشگیری از سرماخوردگی قطعی نیست، اما برای سلامت عمومی مفید است. سیگار را هم کنار بگذارید.²
مکملها و پیشگیری از سرماخوردگی: شواهد چه میگویند؟
در پاییز، تبلیغات مکملهای «تقویت ایمنی» زیاد میشود. بررسیهای علمی تصویر محتاطانهتری نشان میدهند:³
| مکمل | خلاصه شواهد |
|---|---|
| روی (زینک) | شواهد نسبتاً بهتر از سایر مکملهاست، اما اثر آن محدود و در مطالعات ناهمگن است. قرص مکیدنی روی در برخی مطالعات مدت سرماخوردگی را ۱ تا ۲ روز کوتاه کرده، اما ممکن است حالت تهوع یا مزه نامطبوع ایجاد کند. اسپری بینی روی توصیه نمیشود، چون با از دست رفتن حس بویایی مرتبط بوده است. |
| ویتامین C | در مصرف عمومی، پیشگیری از سرماخوردگی را کاهش نمیدهد. تنها در افرادی که تمرین ورزشی بسیار سنگین دارند اثر دیده شده. مصرف زیاد و طولانی میتواند اسهال ایجاد کند. |
| ویتامین D | سطح پایین ویتامین D با افزایش عفونتهای تنفسی ارتباط دارد، اما مصرف خودسرانه مکمل برای افراد عادی اثباتشده نیست. بهتر است بر اساس آزمایش و نظر پزشک تصمیم بگیرید. |
| سیر، سرخارگل (اکیناسه)، جینسینگ | شواهد ناکافی یا ناسازگار است. |
هر مکملی را فقط با توجه به سن، بیماریهای زمینهای و داروهایی که مصرف میکنید و پس از مشورت با پزشک یا داروساز انتخاب کنید. دوز مصرف را از روی بستهبندی محصول یا پزشک بپرسید.
واکسن آنفلوانزا سرماخوردگی را پیشگیری نمیکند
سرماخوردگی و آنفلوانزا دو بیماری متفاوتاند. آنفلوانزا معمولاً ناگهانی شروع میشود و با تب، لرز، بدندرد و ضعف شدید همراه است، در حالی که سرماخوردگی تدریجیتر و ملایمتر است. واکسن آنفلوانزا فقط از آنفلوانزا پیشگیری میکند و چون ویروس مدام تغییر میکند، واکسن سال گذشته برای امسال کافی نیست و باید هر سال تکرار شود. درباره زمان و مناسب بودن واکسن برای خودتان با پزشک مشورت کنید.
انواع ویتامین های ضروری برای سلامتی بدن کدام اند؟
آنتیبیوتیک برای سرماخوردگی؟
سرماخوردگی ویروسی است و آنتیبیوتیک روی ویروس اثر ندارد. مصرف خودسرانه آن فایدهای ندارد و مقاومت دارویی را بالا میبرد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
سرماخوردگی معمولاً خودبهخود بهبود مییابد. در این موارد به پزشک مراجعه کنید: تب بالا یا تب ماندگار، تنگی نفس یا درد قفسه سینه، علائمی که بعد از حدود ۱۰ روز بهتر نمیشود یا بدتر میشود، و هر علامت تنفسی شدید در نوزادان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای بیماری مزمن.
سوالات متداول پیشگیری از سرماخوردگی
آیا سرمای هوا باعث سرماخوردگی میشود؟
عامل بیماری ویروس است، نه خود سرما. اما در فصل سرد افراد بیشتر در فضای بسته و کنار هم میمانند و همین انتقال را بیشتر میکند. پوشش مناسب برای راحتی و حفظ گرمای بدن مفید است.
بهترین راه پیشگیری از سرماخوردگی چیست؟
شواهد بیشترین پشتوانه را برای شستن مرتب دستها و پرهیز از تماس با افراد بیمار نشان میدهند.
آیا مصرف ویتامین C از سرماخوردگی جلوگیری میکند؟
در بزرگسالان و کودکان عادی، مطالعات اثر ثابتی برای پیشگیری نشان ندادهاند.
کودکان را چگونه از سرماخوردگی دور نگه داریم؟
شستن دستها، دوری از افراد بیمار، لباس مناسب و خواب کافی مهمترند. دادن هر مکمل یا دارو به کودک را حتماً با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید.
توجه: این مقاله جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان پزشک نیست. پیش از مصرف هر دارو یا مکمل با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
بازبینی شده توسط: دکتر فرشید عبادی




